Tata na pełen etat. Jak wyglądają urlopy ojcowskie w praktyce?

Podczas gdy płatny urlop rodzicielski ojców jest coraz częściej promowany i istnieje obecnie w 23 z 34 krajów OECD, bardzo niewielu ojców nadal z niego korzysta. W Polsce stanowią oni jedynie 4% rodziców, którzy korzystają z tej możliwości. Jak pokazują badania, wynika to z obawy ojców przed wpływem urlopu na ich karierę zawodową i kwestie finansowe. Ogromną rolę w zmianie takich zachowań odgrywają firmy i ich filozofia organizacji.

Z badań OECD wynika, że, mężczyźni zazwyczaj biorą kilka dni urlopu ojcowskiego tuż po urodzeniu dziecka, a tylko najbardziej zmotywowani i odważni korzystają ze swojego prawa do dłuższego urlopu rodzicielskiego. To oznacza, że w wielu krajach ojcowie reprezentują mniej niż jednego na pięciu beneficjentów urlopu rodzicielskiego. Ich udział może sięgać 40% lub więcej, jak to ma miejsce w niektórych krajach nordyckich i Portugalii. W Finlandii ich udział w latach 2006-2016 podwoił się, podczas gdy w Belgii wzrósł o prawie dziesięć procent w tym samym okresie. Z drugiej strony, niektóre kraje wciąż stoją w miejscu. W przypadku Australii, Francji, Czech oraz Polski, statystycznie jest to tylko jeden na pięćdziesięciu ojców (dane OECD dla Polski). Mniej więcej tyle samo, co dziesięć lat temu.

Urlopy rodzicielskie w Polsce

Ten trend potwierdzają badania Pracuj.pl przeprowadzone na polskim rynku w 2018 r. Najczęściej wybieranym przez ojców i matki urlopem, związanym z wychowaniem dziecka, jest urlop rodzicielski, trwający od 6 do 12 miesięcy. Wybiera go 47% przebadanych rodziców. Według raportu Pracuj.pl „Rodzice w pracy”**, najczęściej decydują się na niego kobiety – to opcja wykorzystywana przez 67% badanych Polek.
Co interesujące, 1 na 10 matek nie korzysta z żadnej formy urlopu po narodzinach dziecka. Natomiast wśród mężczyzn preferowane są dwutygodniowe urlopy ojcowskie – wybiera je 64% badanych ojców. Co więcej, blisko 1 na 3 ojców (29%) nie wykorzystał żadnych przysługujących mu dni wolnych, związanych z pojawieniem się na świecie potomka.

Czy zaangażowanie pracodawców ma wpływ na zmianę postaw?

Są jednak firmy w Polsce, gdzie odsetek wykorzystania urlopów przez ojców rośnie.  

W krakowskim biurze Shell pracuje ponad 3.600 osób, a rocznie z urlopów rodzicielskich korzysta średnio ok. 250 pracowników, w tym ponad 80 ojców skorzystało z urlopu ojcowskiego w 2018 roku. Z własnego doświadczenia wiem, jak ważne są pierwsze miesiące życia nowego członka rodziny, dlatego sam skorzystałem z tej możliwości, aby uczestniczyć w tych tak ważnych chwilach. W Shell przykładamy ogromną wagę do tego, aby pracownicy mogli wykorzystywać w pełni możliwości, jakie mają zagwarantowane w przepisach.Maciej Wituszyński, menedżer ds. rekrutacji Shell w Krakowie, który sam wziął urlop rodzicielski na okres ponad dwóch miesięcy

Shell daje swoim pracownikom możliwość elastycznych godzin pracy czy pracy z domu, jeśli projekt lub zadania pracownika na to pozwalają. To ułatwia rodzicom organizację życia rodzinnego oraz zachowanie równowagi pomiędzy praca a życiem prywatnym. Dodatkową korzyścią są również karty sportowe dedykowane dla dzieci czy pakiety rodzinne firm medycznych, a także ubezpieczenia na korzystnych warunkach. W ramach dodatkowych benefitów, rodzice mogą również korzystać z bonów do sklepów dla dzieci czy biletów do kina lub zoo. Każdy nowy członek rodziny pracownika Shell w Krakowie w prezencie dostaje misia, który ułatwia zasypianie.

Skoro firmy podejmują działania, aby zachęcać ojców do skorzystania z urlopów rodzicielskich to, dlaczego ojcowie jednak są tak ostrożni w korzystaniu z takiej możliwości? Badania wskazują przede wszystkim na obawy związane z ich karierą zawodową – ale to nie jedyny powód. Z analiz OECD wynika, że może być to również kwestia finansowa. Jeśli matka zarabia mniej niż ojciec – a średnia różnica w wynagrodzeniu wg. OECD wynosi około 15% na niekorzyść kobiet – to drugi rodzic ma silniejszą motywację do kontynuowania pracy.

Godziny dla rodziny

Jak można zwiększyć wykorzystanie urlopów rodzicielskich przez ojców? Rodzice badani przez Pracuj.pl wskazują na wiele pozapłacowych działań, które są istotne. Wśród najczęściej otrzymywanych od pracodawców benefitów wyliczają m.in. elastyczny czas pracy (36% rodziców), prawo do dodatkowego urlopu (31%), możliwość pracy zdalnej (30%), okazjonalne paczki z prezentami (30%) oraz opiekę medyczną dla dzieci (29%). 

Wartością firmy są jej pracownicy, dlatego dla nas również ważne jest, aby tworzyć pozytywne podejście do rodzica w pracy. Ma to silny związek z budowaniem organizacji opartej o szacunek, docenianie i różnorodność w miejscu pracy. Widzimy, że takie podejście do pracownika przyciąga do firmy utalentowane osoby, dla których takie aspekty pracodawcy są również ważne.– Maciej Wituszyński, menedżer ds. rekrutacji Shell w Krakowie.